انسان،بى‏تفاوت نیست ودربرابرنیک و بد اعمال آدمى،واکنش مناسب نشان مى‏دهد.قرآن مجید مى‏فرماید:«وَلَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرَ‌ىٰ آمَنُوا وَاتَّقَوْا لَفَتَحْنَا عَلَیْهِم بَرَ‌کَاتٍ مِّنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْ‌ضِ وَلَـٰکِن کَذَّبُوا فَأَخَذْنَاهُم بِمَا کَانُوا یَکْسِبُونَ1».
«ازنظر مکتب های الهی و فلسفی و سایر مکتب ها، مسلّم شده که اعمال ما به عنوان علیّت، موجب حوادث خارجی است.رویدادها و اتفاقات خارجی،اعم از خوشی وناخوشی،معلول وضرورت و سنخیت آن دو،این مطلب راثابت کرده است و به این نتیجه رسیده اند که جهان، یک نظام ذاتی غیر قابل تغییری دارد و میان تمام پدیده ها وحوادث این جهان،ارتباط و پیوستگی قاطع وعمومی وجود دارد»(رسولی محلاتی ،1382: 133).بنابراین،در نظام علت ومعلول، کنش‏هاى نیک وبد آدمى در تعیین نیک‏بختى ونگون‏سارى انسان،درهمین دنیانیزمؤثّراست وبازگشت نتایج اعمال انسان، اختصاص به سراى آخرت ندارد.«برخی کیفرهارابطه ی علّی و معلولی باجرم دارند؛یعنی، معلول جرم و نتیجه طبیعی آن است وبسیاری ازگناهان،اثرات وضعی ناگواری درهمین جهان برای ارتکاب کننده به وجود می‏آورد؛مثلاً،شراب خواری، علاوه بر این که زیان های اجتماعی به بارمی‏آورد،صدمه‏هایی بر،روان وجسم شراب خوار،وارد می‏سازد.شراب خواری موجب اختلال اعصاب و تصلّب شرائین وناراحتی- – های کبدی می‏گردد.فحشاء ممکن است سوزاک وسفلیس تولید کند»(مطهری،1372:203).بنابراین دراین نوشتار سعی برآن است تاضمن تحلیل،تبیین ومقایسه ی دیدگاه های آقای دستغیب وجوادی آملی وبیان وجوه اختلاف واشتراک نقطه نظرات آنهادر رابطه با تأثیر گناه برعمل انسان ،به سؤالات اساسی ذیل پاسخ داده شود:
1- ازدیدگاه دستغیب و جوادی آملی، گناه چه تاثیری برعمل انسان دارد؟
2- گناه از نظر اثر وضعی چگونه است ؟
3-عمل انسان از لحاظ پاداش وکیفر دنیوی واُخروی چگونه است؟
4- تفاوت اعمال دنیوی انسان ونتایج اُخروی آن چیست ؟

1-3 – سابقه و ضرورت انجام تحقیق:

در خصوص آثار گناه وتأثیرآن برعمل انسان،پژوهشگران درتألیفات ونوشته های خود،کم و بیش به آن پرداخته اند،ولی کاری درباره ی مقایسه وبررسی بین دو دیدگاه دستغیب و جوادی آملی صورت نگرفته است.
ازآنجاکه گناه،عامل انحطاط وبدبختی انسان ویکی ازموانع معرفت می باشدکه برعقل و فطرت، تأثیرگذاشته وباعث انحراف ازحق وظرافت های خلقت می گرددوانسان را از تحت ولایت خدا،خارج وبه تحت ولایت شیطان درمی آوردوبا توجه به این که گناهان،اثرتکلیفی ووضعی دارندکه اثرتکلیفی آن را انسان می تواند،باتوبه ی نصوح ازبین ببردو بی اثرکندودرقبال گناهی که مرتکب شده عذاب نبینـد.ولی بسیاری ازگناهان اثرات وضــعی ناگـواری در همین جهان برای گناهکاردرپی داردکه منظـوراز اثر وضـعی،همان اثرذاتی است،که باجرم وگناه پیـوند ناگسستنی داشته و ازآن جدا نمی گردد؛به عنوان مثال،اثروضعی وذاتی نوشیدن سم خطرناک،مردن است ومردن،معلول این علت است ودرنظام علت ومعلول جهان،هر چیزی موقعیت خاصی دارد و ممکن نیست علت واقعی،معلول واقعی رابه دنبال خود،نیاورد.هرچند،ﺩﻧﻴﺎ ﻣﻮﺳﻢ ﻛﺸﺖ ﺍﺳﺖ ﻭﺁﺧﺮﺕ ﻓﺼﻞ ﺩﺭﻭ.ﻭﻟﯽ ﮔﺎﻫﯽ ﺑﺮﺧﯽ ﺍﺯ ﺍﻋﻤﺎﻝﺩﺭﻫﻤﻴﻦ ﺩﻧﻴﺎ، ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺧﻮﺩﺭﺍ ﻧﺸﺎﻥ می دهدﻭﺑﻪ ﺍﺻﻄﻼﺡ ﻛﺸته ها ﺩﺭﻭ می گردد.
بنابراین آشنایی با آثاروپیامدهای ناگوار و ویران گرگناه وتأثیرآن برعمل انسان،امری ضروری است؛برای این که با آگاهی وشناخت نسبت به آثارخانمان سوز وآخرت سوزگناه، چه بساباعث شود، انسان خودرا از افتادن در ورطه ی گناه حفظ نماید؛چراکه اغلب مشکلات ما ازعدم آگاهی و شناخت کافی نسبت به اثرناگوارآن، ناشی می شود.حال با توجه به این که صاحب نظران وبزرگان شیعه نظیر دستغیب و جوادی آملی دارای نظرات والادر امور دینی می باشند،ما،برآنیم دراین پژوهش با کنکاش درآثارونوشته های ایشان،به تبیین نطرات ومقایسه ی دیدگاه های آنهادر رابطه باتاثیرگناه برعمل انسان بپردازیم.درپایان این سطور به برخی ازپژوهش هاوتألیفاتی که درباره ی آثار و پیامدهای گناه وتاثیر آن برعمل انسان نگاشته شده، اشاره می شود:
– سید هاشم رسولی محلاتی درکتاب«کیفرگناه وآثاروعواقب خطرناک آن»به بعضی از آثار دنیوی آن اشاره نموده وصرف نظر ازآیات قرآن وروایات دینی،از منابع ومآخذ علمی و داستان های گذشتگان استفاده نموده تامجموعه ای ازخطراتی که جامعه را ازناحیه ی گناه تهدیدمی کند،فراهم نماید(1382).
– علیرضا حسنی درکتاب«توبه ازدیدگاه قرآن وحدیث»به بیان برخی ازآثار،آفات وپیامدهای دنیوی گناه پرداخته وبه مناسبت روایات واحادیثی نیز از ائمه ی اطهار (ع) آورده است(1377).
– سیدعبدالحسین دستغیب درکتاب«گناهان کبیره»به شناسایی اقسام گناه پرداخته وبه دنبال هرگناهی درباره آثارسوءآن هشدارداده وبه مناسبت ازداستان ها وقضایایی که واقع شده وهمچنین از مقالات وگفته های بزرگان یاد نموده واحکام فقهی لازم را بیان کرده است(1388 ج).
– محسن قرائتی درکتاب«گناه شناسی»که به عنوان مجموعه مباحثی است که دربرنامه ی درس هایی ازقرآن مطرح نموده که دربخشی ازآن به پیامدهای دنیوی واُخروی وآثار گوناگون گناه پرداخته است (1375).
– عبدالله جوادی آملی درتفسیرموضوعی قرآن کریم (مراحل اخلاق در قرآن )به آثارگناه اشاره کرده وآن رانه تنها مایه ی ورودبه جهنم،بلکه
مانع انجام کارخیردردنیا می داندومعتقد است، همان گونه که کارد،درگوشت نفوذ کرده ،آن را قطعه قطعه می کند گناه نیز اطاعت راقطعه قطعه می نمایدوباعث محرومیت انسان،از عبادت می شود(1386).
– مرتضی مطهری درکتاب«عدل الهی»درمبحث انواع مجازات،به مکافات دنیوی پرداخته که با گناه رابطه ی تکوینی وطبیعی دارد.به عبارت دیگر کیفرهایی که رابطه ی علی ومعلولی باجرم دارند ؛یعنی،معلول جرم ونتیجه ی طبیعی آن است که این کیفرهارا«مکافات عمل»یا«اثر وضعی گناه»می نامد (1372).

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   دانلود تحقیق در موردروش پژوهش، قابلیت اعتماد، اعتماد برند، شناخت علم

1-4 – اهداف‌تحقیق

مهمترین اهداف کلی این تحقیق:
1- شناخت گناه و راه های ارتکاب آن و تأثیرگناه برعمل انسان بر اساس دودیدگاه دستغیب وجوادی آملی.
2-بررسی آثار وضعی گناه وبازتاب وپیامد تکوینی اعمال نیک وبد.
3-بررسی رابطه ای بین اعمال دنیوی انسان و نتایج اُخروی آن.
4-بررسی تفاوت های بین پاداش وکیفردنیوی واخروی اعمال انسان.

1-5 -فرضیه های تحقیق

1- گناه برعمل انسان مؤثراست؛تاثیری همچون حبط عمل،ازبین رفتن نیکی ها،ایجاد فساد و… .
2-اساساً گنـاه داراى آثار وضـعى است و بسیارى از گناهان در این جهـان، دارای مکافـات هستند.
3- بین عمل و جزارابطه ی تنگاتنگی برقرار است، تا حدّی که به عینیّت و اتحاد می‌رسد.
4-تفاوت های بسیاری بین پاداش وکیفردنیوی واُخروی اعمال موجوداست که به عنوان مثال کاهش عمر، کیفر دنیوی وعدم دخول به بهشت، کیفر اُخروی عاق والدین را می توان برشمرد.

1-6 -روش تحقیق

روش پژوهش در این تحقیق بصورت کتابخانه ای ـ اسنادی وروش تجزیه و تحلیل و بررسی، به صورت تحلیلی ـ استنباطی وگرد آوری اطلاعات (کتابخانه ای،مصاحبه ای و استفاده از اقسام رسانه)نرم افزارها و سایت های اینترنتی

1-7- تعــریــف مفاهیم وواژگان اختصاصی

*مقایسه:سنجیدگی میان دوچیز و دو چیزرا باهم اندازه گرفتن و اندازه میان دوچیزوقیاس است.به عـبارت دیگر،چـیزی یاکسی راباچـیزی یاکسی دیگرانـدازه گرفتـن وسنجیدن (دهخدا ،1373 ،13: 18812)ومنظورازآن،روشن کردن معنی ومفهوم،بیان شباهت هاو تفاوت ها ودرجات وویژگیهای دو امر است.

*گناه:گناه،ارتکاب کاری حرام وناپسندیا ترک عملی واجب است که به انجام آن دستورداده شده است.ازنظرحقوقی عبارت است از:خروج از قوانین ومقررات وضع شده به منظورحفظ مصلحت امت وپاسـداری ازنظـم عمومی وتضـمین بقای آن.به عبارت دیگر،می توان گفت گناه،هرگونه عملی است که فردبا ارتکاب آن ازحدود الهی تجاوزمی کند(طاهر،1388: 17).
*عمل:هرفعل وکاری که ازحیوان ازروى قصدواقع می شود،که درمعنی اخص ازفعل است. زیرا،فعل به حیـواتاتی که کاری ازآنهابدون قصدسرمی زنداطـلاق می شودبعضاً به فعل جمادات نیزگفته می شودولى عمل، خیلى کم به فعل بدون قصدوفعل جماد گفته می شود(راغب اصفهانی، 1374،2: 651).به عبارت دیگر،بـه کارى گفته می شودکه ازروى عقل وفکرباشد.لذا،باعلم مقرون می شودولى فعل، اعمّ است. ممکن است توأم با تعقل و تفکر باشند و در برخی مواقع ممکن است که بدون تعقل و تفکر انجام پذیرد(قرشی،1371، 5: 45).

*انسان: انسان واژه ای است عربی،اسم جنس (عام) که برای مذکرومؤنث، جمع و مفرد یکسان به کار می رود.که بیشترزبان شناسان2 آن را از ماده«إنس»می دانند علت نامگذاری این موجود به انسان هم یا این است که ازویژگی های ذاتی آن ،انس والفت گرفتن با دیگران است و یا این که انسان برخلاف جن ظاهراست(همایی،1392: 128).

*بخش اول-شناخت گناه وراههای ارتکاب آن

2-1-1-گناه درلغت

گـر چـه دیـوار افـکــنـد سایــه دراز
بـاز گــردد ســوی او آن سایــه بــاز
ایـــن جهان کوه اسـت و فعـل ما نـدا
ســــوی مـــاآیـــد نــداهـــاراصـدا
چون که بد کـردی بترس ایمـن مبـاش
زانکه تخـم است و برو یا ند خــداش( مولوی بلخی،1388: 54 )
گناه:[گ] (اِ) پهلوی ویناس3 (گناه ، خراب کردن )، ایرانی باستان ظاهراً ویناسه(سانسکریت ویناسه)[ انقراض،زوال ]،ارمنی ونَس4 ازویناس،شکل جنوب غربی ظاهراًویناته،معرب آن جناح،کُردی گوناح وگوناه5 ،بلوچی گوناس،بزه ،جرم ،خطا. معصیت ،اثم ،تقصیر، قصور،غلط،بزه،نافرمانی،پای لغزه،آرد، چم،تباهکاری(دهخدا،1373،11: 17006).
گناه،در لغت فارسی به‌معنای بزه، جرم، نافرمانی و امثال این الفاظ آمده است و در لغت عرب از آن به ذنب و اثم و معصیت تعبیر شده است.معنایی که در هردوی آنها صادق و بلکه جامع همه معانی است، همان نافرمانی و انجام عملی برخلاف قانون و یا سرپیچی از آن است.به عبارت دیگر، گناه(اثم)،منقصتی(نقصی)است که ازمخالفت امر پروردگار برای انسان حاصل می شود.(شعرانی، 1398ق،1: 6).
بنابراین گناه؛یعنی، نافرمانی و سرپیچی ازقانون چه قانون طبیعی و اجتماعی و چه قانون الهی و دینی و تخلّف از آن، موجب عقوبت و کیفر، هم در عالم دنیا و هم در روز جزاست.با این تفاوت که گناه وتخلّف ازقوانین طبیعی و اجتماعی با گناه وتخلّف از قوانین  الهی ودینی ازجهاتی باهم فرق دارد(رسولی محلاتی، 1368: 2و4).

2-1-2- واژه هاى گناه در قرآن

درقرآن،روایات واحادیث پیامبر(ص)و امامان (ع) ازگناه با و
اژه‌‌هاى مختلف،یادشده است که هرکدام ازاین واژگان گویى بخشى ازآثارناگوارگناه پرده برمى‌دارد و بیانگر گوناگون بودن گناه است. واژه‌هایی که درقرآن درموردگناه آمده، عبارتنداز:ذنب، معصیت، اثم ، سیئه، جرم، حرام، خطیئه، فسق، فساد، فجور، منکر، فاحشه، خبث، شر، لمم، وزر، ثقل وحنث .

*ذنب:

یکی ازمعناهای ذنب،جرم،معصیت وگناه است.الذنب:الإثم والجرم والمعصیه(ابن منظور، 1414 ق، 1: 389) این واژه 35 باردر قرآن به کاررفته ودر آیه ی سوّم سوره ی غافر، خداوند چنین توصیف شده است: «غافِرِ الذَّنْبِ وَ قابِلِ التَّوْبِ شَدیدِ الْعِقابِ6».

*معصیت:

به معنى عصیان،ضد طاعت وفرمانبرداری(زبیدی،1414ق ،19: 682)خداوند می فرماید :«وَ مَن یَعْصَ اللّه َ وَرَسولَهُ ویَتَعَدَّ حُدُودَهُ یُدخِلْهُ نارا7».این واژه با مشتقاتش درقرآن 33 بار آمده است.

*اثـم:

همان ذنب است وبه معنی گناه وگفته شد

دسته‌ها: پایان نامه ها

دیدگاهتان را بنویسید