را برای تقویت اسلام گرایی ترکیه ذکر می کند، 1- خیزش اسلامی در منطقه مقارن پیروزی انقلاب اسلامی و رشد حرکت های دینی در خاور میانه،
2-کثرت گرایی و تعمیق دموکراسی یعنی گذار از صورت استبداد تک حزبی به دموکراسی چند حزبی، 3- اقتصاد مبتنی بر بازار و آزادسازی اقتصادی، 4- تاثیر گسترش شهرنشینی بر ظهور گروه ها و نهادهای اسلامی، روستاییان با عزیمت به شهرها آداب و رسوم سنت های مذهبی خودشان را که کمتر دست خورده بود با خود به آن جا بردند. اسلام که دین آن ها بود و دارای گرایش های تند مذهبی بود تأثیر بسیار زیادی بر روند اسلام گرایی در شهرها داشت (افضلی،1379: 14فروردین).
9- فرید العطاس
فرید العطاس نویسنده و پژوهشگر مسائل مالزی و جنوب شرق آسیا، در تحلیل ریشه های اسلام سیاسی در جنوب شرق آسیا به این نکته اشاره دارد که در میان مدرنیست‏های اسلامی، دو گروه اصلی وجود دارد، یکی مدرنیست‏های اصلاح‏گرا و دیگری مدرنیست‏های افراطی، آنچه در بین این دو گروه مشترک است، کنار گذاشتن و یا لااقل کاهش دادن امور سنتی جوامع اسلامی است. مدرنیست‏های اصلاح‏گر بر این باور بودند که سنت مردم مسلمان نمی‏تواند همراه و هماهنگ با مدرنیته باشد. با این وجود، آن ها بسیاری از مظاهر غرب، مثل علوم و فناوری و حتی بعضی نهادهای غربی مانند مردم‏سالاری و دموکراسی را پذیرفتند. این در حالی است که از سوی دیگر، مدرنیست‏های افراطی بیشتر جنبه‏ مطلق‏گرا داشته و تلاش می‌کردند آنچه از تمدن غربی به دست می‏آید را پس زنند. آن ها در بهترین حالت، تکنولوژی غرب را ‏پذیرفتند ولی نهادهایی مانند دموکراسی را قبول نداشتند و در کنار گذاشتن آنچه که بدعت می‌نامیدند، بسیار سرسخت عمل می‏کردند. از جمله مثال‏های افراط‏گرایان مدرنیسم، می‌توان از گروه اهل حدیث در هند، پیروان تفکر سید قطب و وهابی‏ها و جماعت اسلامی در پاکستان نام برد. این گرایش که از بعد از قرن نوزدهم و به ویژه در قرن بیستم، با رشد بیشتر مدرنیسم در آسیای جنوب شرقی، در این منطقه فراگیر شد، واکنش مسلمانانی که به روش سنتی پایبند بودند را در پی داشت. در واقع، آن ها در مواجهه با مدرنیسم، بیش از پیش به سنن خود توجه ورزیدند، بیشتر در مورد آن آگاه شده و بیشتر به آن پایبند شدند (العطاس، 1387).
بدین ترتیب، با آگاهی بیشتر نسبت به سنن و دفاع از آن ها، رشد سنت‏گرایی به عنوان یک مکتب در جهان تفکر اسلامی ظهور کرد. وی همچنین با بیان اینکه در گروه سنت‏گرایان هم دو گروه اصلاح‏گرای سنتی و محافظه‏کار سنتی وجود دارد، گفت: گروه محافظه‏کار، مدرنیسم را پس زده، نمی‏پذیرد و می‏خواهد نوع زندگی سنتی را حفظ کند. این در حالی است که گروه اصلاح‏گرای سنت‏گرا در تلاش است اصلاحاتی را به کار گیرد اما در هر حال، اصلاحات گروه مدرن را نیز نمی‏پذیرد و همچنان پای‏بند سنت‏ها است. از سوی دیگر، گروه اصلاح‏گرای سنتی در پی آن است که روش و طریقه صوفیه را حفظ کرده و در عین حال، رشد و توسعه را در زمینه تکنولوژی و از طریق فرهنگ و توانمندی مسلمانان پی گیرد. فرید العطاس، پس از توصیف این چهار مکتب سنتی و مدرن در جهان اسلام، تصریح کرد که تأثیرگذاری هر یک از این مکاتب، در کشورهای مختلف و فرهنگ‌های مختلف، متفاوت است. به گفته او، مکاتب محافظه‏کار و اصلاح‏گرای سنتی بیشتر در آسیای شرقی مسلط هستند، حال آنکه گروه افراط‏گرای و اصلاح‏گرای مدرن اغلب در این منطقه در اقلیت قرار دارند (العطاس، 1387).
ب) مدل نظری تحقیق
پژوهش حاضر در صدد بررسی چگونگی روند اسلام گرایی در دو کشور ترکیه و مالزی است. بدین منظور و برای فهم عمیق تر موضوع، به مؤلفه هایی که شرایط و مسیر اسلام گرایی را در این دو کشور هموار کرده است اشاره می شود. این مؤلفه ها بر اساس دو روش قیاسی و استقرایی استخراج شده اند. در روش قیاسی، تلاش شده است مولفه های مدل از دیدگاه اندیشمندانی چون دکمجیان، کیپل، هالیدی، العطاس، هانتینگتون، بولاچ، سیاری، افضلی، رجایی و احمدی استخراج شود. در روش استقرایی، پس از مطالعه تاریخی شرایط اجتماعی دو کشور ترکیه و مالزی، تلاش شده است مولفه های مدل به طور استقرایی استخراج و تکمیل شوند.
1- مدل نظری ترکیه
1-1- استخراج مولفه های مدل بر اساس روش قیاسی
در این قسمت تلاش می شود با استفاده از نظرات اندیشمندان مختلف، مولفه های مدل نظری ترکیه استخراج شود. دکمجیان در نظریه ی ادواری خود به بحران های مختلفی اشاره می کند که زمینه ساز بیداری مسلمانان می شود. بحران هویت در ترکیه با شکل گیری ناسیونالیسم ترکی و کمالیسم شدت یافت. همچنین در این کشور فشار و سرکوب با وجود کودتا های مختلف، شرایط را برای مشارکت بیشتر غیر نظامیان در این کشور فراهم کرد و با ظهور اسلام گرایان در عرصه ی قدرت سیاسی و اجتماعی، اصلاحات اسلامی آنان نیز آغاز گردید. همچنین می توان جایگاه اسلام گرایان ترکیه را در رابطه ی دیالکتیکی مورد نظر وی، رابطه ی نوگرایی اسلامی/ محافظه کاری اسلامی در نظر گرفت (دکمجیان،52:1377). هانتینگتون در نظریه ی خود به سیاست های غرب گرایی نظام لائیک در ترکیه و اینکه فشار دولت لائیک باعث شکل گیری نظرات انتقادی اسلام گرایان در مبارزه علیه نظام ارزشی غرب شد اشاره می کند (هانتینگتون،1999: 27). حمید احمدی در بحث متغیر های کنترل کننده که در تبدیل اقدام جمعی به روش مسالمت آمیز مؤثر هستند، مشارکت سیاسی، اصلاحات و توسعه ی اقتصادی را مهم می داند. که این موارد مسیر شکوفایی اس
لام گرایان ترکیه را به صورت مسالمت آمیز در این کشور فراهم کرده است (احمدی،52:1377)
بولاچ، تکثرگرا بودن اسلام گرایان ترکیه و حمایت آن ها از حقوق اساسی و حقوق شهروندی را عامل موفقیت اسلام گرایان این کشور تلقی می کند. سیاری نیز، گسترش فعالیت های اقتصادی مبتنی بر بازار آزاد در دهه ی 80 را عامل اصلی در شکل گیری رشد جریان های اسلام گرایی در این کشور می داند (هرمان،40:1379). افضلی نیز علاوه بر عامل اقتصادی، کثرت گرایی و گذار جامعه ی ترکیه از استبداد تک حزبی به دمکراسی چند حزبی را مهم می داند. که این عامل زمینه را برای شرکت احزاب اسلام گرای در انتخابات پارلمانی و پیروزی های بعدی این احزاب مهیا کرد (افضلی،1379: 14فروردین).
1-2- استخراج مولفه های مدل بر اساس روش استقرایی
در اینجا تلاش می شود بر اساس شواهد تاریخی از شرایط اجتماعی کشور ترکیه، مولفه های مدل نظری استخراج گردد. در کشور ترکیه، حاکمیت ارتش و نظام لائیک در این کشور، سال های متمادی مانع از ظهور و شکوفایی احزاب اسلام گرا شد. با مهیا شدن عوامل داخلی مانند، تبدیل نظام تک حزبی به نظام چند حزبی و افزایش شمار شهر نشینان و رشد مدرنیته ، بعلاوه عوامل خارجی مانند، رشد حرکت های اسلامی در خاورمیانه مخصوصاً انقلاب اسلامی ایران، شرایط برای بیداری اسلام گرایان این کشور فراهم شد.
با مشارکت غیر نظامیان در فعالیت های سیاسی و رشد و پویایی جنبش های انتقادی از طرف شخصیت های اسلام گرا، به تدریج شرایط بهتری برای فعالیت این افراد در قالب شرکت در احزاب سیاسی و تأسیس حزب اسلام گرا فراهم شد. این افراد، شروع فعالیت های خود را در شهرداری ها آغاز کردند. به تدریج و با گسترش سیاست های اقتصادی مبتنی بر بازار آزاد، زمینه برای خود نمایی اسلام گرایان و تجار مسلمان در اقتصاد این کشور فراهم شد. با قدرت یافتن اسلام گرایان از نظر اقتصادی، زمینه ی شکوفایی آن ها در نظام سیاسی لائیک ترکیه نیز مهیا تر شد. فعالیت شخصیت های اسلام گرا در شهرداری ها بر پایه ی احیای شعائر اسلامی و زنده کردن نشانه ها و مظاهر دینی در جامعه ترکیه است. اسلام گرایان ترکیه به تدریج در قالب احزاب اسلام گرا با شرکت در انتخابات، مسیر خود را در رسیدن به حاکمیت این کشوربا پیروزی های خود در انتخابات پارلمان هموار کردند.
با پیروزی احزاب اسلام گرا در انتخابات و رسیدن شخصیت های برتر احزاب اسلام گرا به بالا ترین جایگاه سیاسی در این کشور، مسیر طولانی به قدرت رسیدن اسلام گرایان این کشور به دوره ی شکوفایی خود رسیده است، اسلام گرایان حاکم، به دنبال اصلاحات اقتصادی و رضایت و رفاه عمومی هستند. آن ها به مانند گذشته، احیای شعائر دینی در جامعه را مد نظر دارند و بازسازی هویت ملی و اسلامی را عامل مهمی در جهت حفظ ثبات و امنیت جامعه می دانند. تقویت نهاد های آموزشی را به عنوان برنامه ای برای رشد نسل آینده ی این کشور می دانند و همواره تعامل با اقلیت های قومی و مذهبی را به منظور حفظ اخلاق اسلامی و ثبات در جامعه مد نظر داشته اند. اسلام گرایان ترکیه اصلاحات قانون اساسی و افزایش مشارکت سیاسی را به عنوان عوامل مهمی برای رشد دموکراسی و چگونگی تعامل با گروه ها و ایدئولوژی های رقیب مانند کمالیست ها و نظامیان این کشور می دانند. در واقع رشد دموکراسی در این کشور شرایط را برای آمادگی پذیرش این کشور در اتحادیه ی اروپا فراهم خواهد کرد.

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   منابع مقاله با موضوعگروه کنترل، بهداشت روان، زنان شاغل

نمودار 2-1 مدل نظری تحقیق (روند اسلام گرایی در ترکیه)
2-مدل نظری مالزی
2-1- استخراج مولفه های مدل بر اساس روش قیاسی
در این قسمت تلاش می شود با استفاده از نظرات اندیشمندان مختلف، مولفه های مدل مالزی استخراج شود.
برای ترسیم مدل نظری مالزی از نظر اندیشمندانی همچون دکمجیان، رجایی، کیپل، احمدی، هالیدی و العطاس استفاده شده است. دکمجیان در نظریه ی ادواری خود به بحران تضاد طبقاتی اشاره می کند. ایجاد فشار های طبقاتی بین گروه ها و قومیت های مختلف جامعه، و بحث ناسیونالیسم قومی، زمینه را برای بیداری اسلامی در کشور های مختلف اسلامی فراهم کرده است. در مالزی نیز بحران قومیت در دهه ی 60، زمینه ساز آگاهی مذهبی مسلمانان این کشور شد. همچنین می توان جایگاه اسلام گرایان مالزی را در رابطه ی دیالکتیکی مورد نظر وی، رابطه ی ناسیونالیسم قومی/ وحدت اسلامی و یا سکولاریسم/ حکومت الهی در نظر گرفت (دکمجیان،1377: 53).
رجایی در نظریه ی خود، نسل سوم جنبش های اسلامی را بعد از دهه ی 60 متأثر از حوادث جهان اسلام می داند و شکل گیری نظریه ی حکومت اسلامی را در این دوران مهم می داند. در مالزی نیز با تأثیر پذیری از حوادث جهان اسلام و احیا گری دینی در این دوران توسط احزاب اسلام گرای این کشور بحث شکل گیری حکومت اسلامی مطرح می شود (رجایی،1381: 219).
کیپل اسلام گرایی در سال های اخیر را محصول بسیج هم زمان دانشمندان و روشنفکران مسلمان، طبقات متوسط مؤمن و جوانان فقیر شهر نشین می داند. در مالزی نیز، در دوره ی احیاگری های قومی و مذهبی، بسیج هم زمان روشنفکران و طبقات متوسط و جوانان شهر نشین مذهبی منجر به مشارکت سیاسی فعال مسلمانان شد. در واقع می توان گفت، مهم‌ترین ویژگی احیای اسلام در مالزی این مساله است که تحت تأثیر سنت‌گراها نبوده و در عمل تحت کنترل نسل جوان، طبقه ی متوسط و مسلمانان تحصیل‌کرده در غرب و رده ‌های دانشگاهی بوده است (kepel,2002:107).
احمدی در بحث متغیر های کنترل کننده که در تبدیل اقدام جمعی به روش مسالمت آمیز مؤثر هستند مشارکت سیاسی، اصلاحات و توسعه ی اقتصادی را مهم می داند. این موارد مسیر شکوفایی اسلام گرایان مالزی را به مانند مورد ترکیه، به صورت مسالمت آمیز در این کشور فراهم کرده است (احمدی،1377:.55).
هالیدی سه نوع بافت سیاسی را در بحث ویژگی های جنبش های اسلامی مهم می داند و آخرین نوع اسلام سیاسی را در بافت های متشنج نژادی یا فرقه ای می داند. یعنی در جامعه ای مانند مالزی که اقوام و نژاد های مسلمان و غیر مسلمان وجو دارد، مسلمانان با تقویت مصالح قومی و نژادی خود و تأکید بر هویت اسلامی و ملی بر اسلام گرا بودن قوم مالایی تأکید می کنند (هالیدی،1382: 52).
و در تحلیل العطاس از نوع اسلام سیاسی در منطقه ی جنوب شرق آسیا، وی به مدرنیست های اصلاح گرا و همچنین سنت گرایان اصلاح گرا، اشاره می کند. که ضمن تأکید بر سنت ها، به پذیرش تهاد های غربی و اصول دموکراسی و مردم سالاری

دسته‌ها: پایان نامه ها

دیدگاهتان را بنویسید