دبیرستانی که بودم یکی از دوستانم در مدرسه یهویی دچار تشنج شد و درحالی که بدنش خیلی می لرزید روی زمین افتاد. همه ما، حتی مدیر و ناظم مدرسه دست وپایمان رو گم کرده بودیم و نمی دونستیم چه جوری می تونیم بهش کمک کنیم؟ به راستی تشنج چیه و به چه دلیل بروز می کنه؟ اقدامات ساده واسه کمک به فردی که دچار تشنج می شه چیه؟ در این مقاله می خوایم تا با نگاهی دقیق تر، به شکل ی رویارویی با این مشکل بدیم و اطلاعات لازم رو واسه کنترل و مدیریت بهتر این مریضی در اختیارتون بذاریم.

 

تعریف تشنج

به تعریف ساده، تغییر در فعالیت الکتریکی مغز، تشنج نامیده می شه. این تغییر ممکنه باعث بروز واکنشای شدید هیجانی شه یا هیچ نشونه ای نداشته باشه. معمولا تشنج شدید با لرزش شدید و از دست رفتن کنترل بدن همراهه. با این حال تشنجای کم هم می تونن نشون دهنده ی وجود مشکلی بزرگ در بدن باشن؛ پس تشخیص اونا بسیار دارای اهمیته. از اونجا که بروز تشنج می تونه باعث آسیب دیدگی فرد شه یا علامت هشداری مبنی بر وجود مشکلی جدی در بدن باشه، پس ضروریه که درصورت بروز اون، فورا واسه بررسی دلایل و اقدام به درمان، به دکتر مراجعه شه.

شکلای مختلف تشنج

تشنجای غیرصرعی

این گروه از تشنجا به دلیل آسیبایی مثل ضربه دیدن سر یا وجود بیماریه. درصورتی که مریضی درمان شه؛ تشنج هم برطرف می شه.

تشنجای جزئی

این تشنجا زمانی اتفاق می افتن که فرد دچار مریضی صرع باشه، که در این حالت مریض به طور پی درپی دچار تشنج میشه. این نوع از تشنجا تنها در یک طرف مغز اتفاق می افتن که درنتیجه ی اون تنها یک طرف از بدن درگیر تشنج می شه. این نوع از تشنجا با اسامی دیگر چون تشنج فوکال، جکسونین و لوب گیجگاهی هم شناخته می شن.

تشنجای گسترده

این تشنج در هر دو طرف مغز رخ می ده و درنتیجه هر دو طرف بدن رو هم تحت تأثیر قرار می ده. تشنجای گسترده شامل دو گروه از تشنجای صرع بزرگ (گرند مال) و تونیک کلونیک هستن که عموما در بیماران گرفتار به صرع اتفاق می افتن. تشنجای صرع کوچیک (پتی مال) یه جور دیگر از تشنجای گسترده هستن که به تشنجای غایب هم معروفند. این دسته از تشنجا علائم فیزیکی معدودی دارن و ممکنه که شروع درگیری با اونا واسه چند ثانیه طول بکشه و به دلیل مخفی بودن علائم، ممکنه که دور و بریا مریض نتونن درطول حمله بهش کمک کنن.

علائم تشنج

ممکنه که بیماران هر دو نوع تشنجای جزئی و گسترده رو به طور با هم تجربه کنن یا یکی به دنبال دیگری اتفاق بیفته. حمله تشنج ممکنه از چند ثانیه تا حدود ۱۵ دقیقه به طول انجامد. بعضی وقتا قبل از شروع حمله ممکنه مریض علائم زیر رو تجربه کنه:

  • احساس ترس یا اضطراب یهویی؛
  • احساس ناراحتی در معده؛
  • احساس گیجی؛
  • تاری دید؛
  • لرزش بازوها و پاها به دسته ای که فرد بر اثر اون چیزی رو بندازه؛
  • احساس خروج از بدن و برون فکنی؛
  • سردرد.

بعضی نشونه ها هم خبر از شروع حمله میدن؛ نشونه هایی مثل:

  • از دست دادن هوشیاری؛
  • اسپاسم غیرقابل کنترل ماهیچها؛
  • خروج آب دهن به شکل کف آلود؛
  • افتادن؛
  • احساس مزه ی عجیب در دهن؛
  • به هم فشردن شدید دندانا؛
  • گاز گرفتن زبون؛
  • حرکت سریع و یهویی چشما؛
  • ایجاد صداهای غیرطبیعی؛
  • از دست دادن کنترل مثانه؛
  • تغییر یهویی در ایجاد و خو؛

دلیل تشنج

تنشجا می تونن از مشکلات زیادی در بدن ناشی شن. هر مشکلی در بدن که باعث آسیب مغزی شه می تونه باعث بروز تشنج شه. بعضی از این عوامل عبارتند از:

  • ترک یهویی الکل؛
  • گزیدگی یا گاز گرفتگی؛
  • عفونتای مغزی مثل مننژیت؛
  • آسیبای مغزی یا وجود مشکل در بخشی از مغز درهنگام تولد؛
  • خفگی؛
  • مصرف نادرست و خودسرانه ی دارو؛
  • ترک یهویی یک دارو؛
  • نبود تعادل در الکترولیت بدن؛
  • شوک الکتریکی؛
  • صرع؛
  • فشار خون بسیار بالا؛
  • تب شدید؛
  • ترومای سر؛
  • مشکل در کارکرد کلیه یا کبد؛
  • کاهش شدید قند خون؛
  • ضربه به سر.

تشنج می تونه ارثی باشه. پس دکتر خود رو در جریان وجود این مشکل در خونواده خود بذارین. بعضی از تشنجا به ویژه در کودکان، ممکنه بر اثر عوامل ناشناخته روی دهند.

خونواده

اثرات تشنج

درصورتی که درمان مناسب واسه تشنج صورت نگیرد؛ ممکنه که علائم اون شدیدتر و مدت زمان حمله هم طولانی تر شه. ممکنه که مریض بر اثر تشنج طولانی به کما برود و حتی بعضی وقتا تشنج باعث مرگ اون بشه. افتادن و بقیه آسیبایی که بر اثر این افتادن مریض رو تهدید می کنن از دیگر اثرات تشنج هستن. پیشنهاد می شه که بیماران گرفتار به صرع، همیشه دستبند مخصوص اخطار دهنده ی این مریضی رو واسه آگاهی دور و بریا و کمک رسانی به موقع به دست داشته باشن.

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   درمان افسردگی به روش آدم های ابتدایی 

تشخیص مریضی

درمان تشنج

درمان تشنج بسته به دلیل بروز اون متفاوته. درواقع با درمان دلیل تشنج میشه از بروز اون جلوگیری کرد. درصورتی که تشنج به دلیل ابتلای مریض به صرع باشه بیشتر از گزینه های درمان دارویی، جراحی به خاطر اصلاح موارد غیرطبیعی موجود در مغز، تحریک عصب یا رژیم غذایی خاص موسوم به رژیم کتونی استفاده می شه. با درمان منظم، میشه باعث کااهش یا توقف علائم تشنج شد.

کمک رسانی به افراد گرفتار به تشنج

اولین قدم در کمک به این دسته از افراد، سالم سازی و متناسب سازی محیط دور با شرایط مریض، به خاطر جلوگیری از بروز آسیبای احتمالیه. اقدامات ساده درصورت بروز حمله عبارتند از:

  • هنگام بروز حمله، فرد به پهلو خوابانده شه و یک بالش زیر سر اون بگیره؛
  • هیچوقت مریض رو تا پایان حمله ترک نکنین و در کنار اون بمونین.

درصورت بروز هر کدوم از نشونه های زیر به سرعت با اورژانس تماس بگیرین:

  • تشنج بیشتر از ۳ دقیقه؛
  • بیدار نشدن فرد بعد از پایان حمله؛
  • تکرار تشنج؛
  • تشنج در افراد باردار؛
  • تشنج در افرادی که هیچوقت سابقه تشنج نداشتن.

از اونجا که پس از شروع تشنج امکان متوقف کردن اون وجود نداره، باید به یاد داشته باشین که درحین کمک حفظ خونسردی بسیار مهمه. آکادمی عصب شناسی آمریکا هم مجموعه دستورات زیر رو واسه کمک رسانی در این ارائه داده:

  • بسیار مهمه که به محض مشاهده ی علائم تشنج، حواس تون به زمان اون باشه. بیشتر تشنجا بین ۱ تا ۲ دقیقه طول میکشن. درصورتی که مدت زمان تشنج در افراد گرفتار به صرع بیشتر از ۳ دقیقه طول کشید، بی معطلی با اورژانس تماس بگیرین.
  • اگه فرد در حالت وایس تاده دچار تشنج شد واسه جلوگیری از افتادن، بی معطلی اونو در آغوش بگیرین و سعی کنین اون رو کف زمین بخوابونین.
  • مطمئن شید که اونا رو از مبلمون یا اشیائی که درصورت افتادن مریض رو دچار آسیب دیدگی می کنن، دور نگه داشته اید.
  • اونا رو به پهلو بخوابونین تا کف یا استفراغی که از دهن شون خارج می شه، وارد مجرای تنفسی شون نشه.
  • از قرار دادن هرگونه جسم خارجی در دهن فرد دوری کنین.
  • از نگه داشتن بدن فرد درحین تشنج پرهیز کنین.

مراقبتای بعد از تشنج

  • بررسی مریض از نظر وجود آسیب دیدگی.
  • اگه درطول حمله امکان خواباندن مریض به پهلو نبود؛ بعد از تموم شدن حمله حتما این کار رو انجام بدین.
  • درصورت مشکل در تنفس با کمک انگشت تون دهن مریض رو از بزاق یا استفراغ پاک کنین و هر لباس یا زیورآلات تنگی رو از دور گردن و مچ دست مریض باز کنین.
  • تا زمانی که مریض هوشیاری کامل خود رو به دست آورد، در کنار اون بمونین.
  • جای راحت و امنی رو واسه استراحت مریض جفت و جور کنین.
  • تا زمانی که مریض هوشیاری خود رو به طور کامل به دست نیاوردهه، چیزی واسه خوردن و آشامیدن بهش ندین.
  • با پرسیدن سؤالاتی مثل اسمت چیه؟ کجا هستی؟ و امروز چه روزیه؟ و… هوشیاری مریض رو چک کنین. البته ممکنه که چند دقیقه ای زمان ببره تا مریض هوشیاری کامل خود رو به دست آورد و قادر به پاسخگویی به سؤالات شما شه.

روبرو شدن با صرع

  • مریض باید خونواده، دوستان و دور و بریا خود رو درمورد صرع و نحوه ی کمک بهش درحین اتفاق تشنج، آگاه سازه. اونا باید با همه مراحل کمک مثل خواباندن به پهلو، گذاشتن بالش در زیر سر و آزاد کردن گردن و مچ و… آشنا شن و بسیار مهمه که اطلاعات دقیقی از داروها و دکتر معالج مریض دراختیار داشته باشن.
  • افراد گرفتار به صرع باید تا جایی که امکان داره، با پیدا کردن روشای درمانی واسه صرع به فعالیتای عادی زندگی خود ادامه. مثلا اگه به دلیل بروز تشنج اجازه رانندگی ندارن؛ می تونن با نقل جای به شهری که وسایل نقلیه ی در دسترسی داره خیلی راحت رفت و اومد کنن.
  • با دکتر حاذقی که در اونا احساس آرامش و اعتماد ایجاد می کنه در تماس باشن.
  • آرامش

  • از تکنیکای ریلکسیشن مثل یوگا، مدیتیشن، تای چی و تنفس عمیق استفاده کنن.
  • در گروه های حمایتی این مریضی عضو شن. واسه یافتن این گروه ها میشه از اینترنت یا پیشنهاد ی دکتر این مریضی کمک گرفت.

جلوگیری از بروز تشنج

افراد گرفتار به صرع باید درمان دارویی و بقیه مراقبتای درمانی رو دقیقا برابر با نظر دکتر پیگیری کنن. البته در خیلی از موارد پیشگیری از این مریضی تقریبا ممکن نیس، اما داشتن سبک زندگی مناسب، می تونه تا حد زیادی خطر بروز حمله رو کاهش بده. استراحت کافی، رژیم غذایی سالم، پرهیز از مصرف خودسرانه ی دارو و استفاده از تکنیکای کاهش استرس در این زمیته بسیار مؤثر هستن.

دسته‌ها: آموزشی

دیدگاهتان را بنویسید